Een alternatieve vorm van geschilbeslechting: op spreekuur bij de rechter

door:
In Nederland zijn er verschillende instanties waar je met geschillen terecht kunt. Te denken valt aan een mediator, een arbitragecommissie en de meest bekende van allemaal: de rechtbank. Het waarborgen van een vrije toegang tot de rechter is een belangrijke pijler van de Nederlandse rechtsstaat en neergelegd in artikel 17 van de Grondwet: ‘Niemand kan tegen zijn wil worden afgehouden van de rechter die de wet hem toekent.’ en in artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens: ‘In the determination of his civil rights and obligations or of any criminal charge against him, everyone is entitled to a fair and public hearing within a reasonable time by an independent and impartial tribunal established by law. (…)’ Dat iedere burger met een geschil naar de rechter kan, is hiermee vastgesteld.

Het voorleggen van een geschil aan een gerechtelijke instantie wordt als ultimum remedium gezien, de bedoeling is dat er pas naar de rechter wordt gegaan indien alle andere manieren van geschilbeslechting zijn uitgeput. Toch is, zelfs na de uitputting van alle rechtsmiddelen, de drempel om naar de rechter te stappen in veel gevallen nog hoog. Voor oorzaken valt te denken aan bijvoorbeeld hoge griffiekosten of onwetendheid over de procedures. Om de drempel wat te verlagen en de rechtspraak toegankelijker te maken, is de rechtbank Noord-Nederland[1] reeds gestart met de zogeheten ‘spreekuurrechter’ en nu volgt ook de rechtbank Zeeland-West-Brabant met deze proef: een spreekuur bij de rechtbank.[2] Dit spreekuur heeft als doel om met beide partijen tot een passende oplossing te komen. Omdat dit alleen werkt met veel inzet van de partijen, is het een vereiste dat eenieder die zich wendt tot de Spreekuurrechter open staat voor een passende en praktische oplossing en bereid is om een compromis te sluiten. Ook is de Spreekuurrechter alleen bevoegd indien beide partijen zich tot deze bijzondere rechter wenden. Dit is een groot verschil ten opzichte van reguliere civiele rechtspraak waar wordt gewerkt met een dagvaarding en de wederpartij niet hoeft in te stemmen met de beslechting van het geschil. Bovendien scheelt de procedure in de kosten, het griffierecht wordt gedeeld en bedraagt slechts 39,50 euro. Een ander groot verschil is dat partijen zichzelf verdedigen, er is geen mogelijkheid tot het inschakelen van een advocaat. Op deze manier wordt gepoogd een open en gemoedelijke sfeer te creëren waarbij partijen, met behulp van de rechter in een adviserende rol, hun geschil op kunnen lossen. Mocht er aan het einde van het spreekuur geen oplossing gevonden zijn, is de rechter bevoegd om alsnog een vonnis te wijzen. Dit vonnis is, net als bij de reguliere rechtspraak, bindend. Hierin verschilt de procedure aanzienlijk van bijvoorbeeld mediation. Bij mediation kan er geen bindend vonnis worden gewezen. Een ander verschil is dat er geprobeerd wordt om in het spreekuur tot een oplossing te komen, bij mediation volgt vaak een traject.

Omdat het om een proef gaat, zijn vooralsnog alleen zaken welkom die worden doorverwezen door het juridisch loket, DAS of Univé rechtshulp. Indien deze nieuwe manier van geschilbeslechting het gewenste effect heeft, zal het worden opengesteld voor een breder publiek en zullen naar verwachting meerdere rechtbanken volgen.

 

[1] www.rechtspraak.nl/Organisatie-en-contact/Organisatie/Rechtbanken/Rechtbank-Noord-Nederland/Regels-en-procedures/Paginas/Spreekuurrechter.aspx

[2] www.advocatenblad.nl/2018/03/08/rechtbank-zeeland-west-brabant-onderzoekt-spreekuurrechter/


Discussie

Relevante artikelen