Hoe zal het MH17-proces eruitzien?

door:
Juli 2017 hebben Nederland en Oekraïne een verdrag gesloten waarin ze bepalen samen te werken om de verdachten van MH17 te veroordelen.[1] Onlangs heeft de Tweede Kamer dit verdrag geïmplementeerd in een wet, zodat de verdachten hier beoordeeld kunnen worden.[2] Maar waarom volstaat ons eigen straf(proces)recht niet en zijn er aparte wetten nodig?

De belangrijkste reden is dat het MH17-proces veel internationale aspecten kent. Het nationale straf(proces)recht is daar niet altijd even goed voor uitgerust. De volgende veranderingen die de wet teweeg brengt, springen daarom in het oog.

Het eerste probleem dat zich voordoet heeft betrekking op de relatieve competentie. In artikel 2 van het Wetboek van Strafvordering is opgenomen wanneer de rechter bevoegd is tot het kennisnemen van een zaak. Daar is uiteraard geen oplossing in opgenomen voor het MH17-proces. De wet biedt deze oplossing nu wel door te bepalen dat de rechtbank Den Haag bevoegd is.[3]

Een tweede belangrijke aanpassing is artikel 4 van de wet. Dit artikel bepaalt dat de verdachte via een videoconferentie berecht kan worden. In het verdrag is dat artikel 8. Indien justitie gebruik wil maken van zo’n berechting, is er toestemming van de verdachte nodig. Als hij deze instemming heeft gegeven dan is er voor de verdachte geen weg meer terug, hij kan de instemming namelijk niet intrekken. De enige weg terug is buiten de verdachte om. In dat geval bepaalt de rechter dat het gebruik van een videoverbinding niet wenselijk is. Dat kan de rechter beoordelen op basis van zwaarwegende belangen, zoals: auditieve of visuele beperkingen.[4]

Artikel 4 kan worden gezien als een uitbreiding op artikel 131a Wetboek van Strafvordering. Artikel 131a bepaalt dat het horen, verhoren en ondervragen kan plaatsvinden per videoconferentie. Artikel 4 voegt hier, voor het MH17-proces, aan toe dat het onderzoek ter terechtzitting ook per videoconferentie kan.

Een laatste uitzondering op de gewone gang van zaken in een strafzaak, is dat de voorzitter van het feitelijke college kan bepalen dat er gebruikt gemaakt wordt van de Engelse taal.[5] Dit betekent niet dat het hele proces in het Engels kan maar waarschijnlijk alleen gedeelten.

Het proces van MH17 zal dus met Nederlandse rechters, advocaten en aanklagers plaatsvinden. Maar wel met een internationaal tintje, want de verdachten komen naar alle waarschijnlijkheid niet uit Nederland.


[1] Trb, 2017, 102.

[2] Tweede Kamer stemt in met wetten MH17-rechtszaak, www.rechtspraak.nl, Den Haag, 12 juni 2018.

[3] Kamerstukken II, 2017/18, 34 916, 2.

[4] Kamerstukken II, 2017/18, 34 916, 2, artikel 4.

[5] Kamerstukken II, 2017/18, 34 916, 2, artikel 5. 


Tags

MH17 Nederland Oekraine internationaal recht Wetboek van Strafrecht Malaysia Airlines WvSr verdragen

Discussie

Relevante artikelen