Engelstalige studies op Nederlandse universiteiten overtreden de wet

door:
Misschien is het je al opgevallen dat universiteiten de laatste tijd steeds meer studies in het Engels aanbieden. Ongeveer 60 procent van alle opleidingen op Nederlandse universiteiten wordt volledig in het Engels gegeven. Vooral bij masteropleidingen is Nederlands een zeldzaamheid, minder dan 30 procent van de masters heeft Nederlands nog als voertaal. Binnen de EU wordt in Nederland van alle niet-Engelstalige landen het meest Engels gebruikt als instructietaal op universiteiten. Deze overschakeling naar het Engels op het hoger onderwijs doet afvragen waarom universiteiten dit doen, wat de effecten zijn en of het überhaupt wel mag volgens de wet.

Het meest aangevoerde argument dat wordt gebruikt voor het invoeren van Engels als de voertaal op universiteiten is internationalisering. Door Engels te spreken in een opleiding kunnen universiteiten beter aansluiten op de internationale academische wereld en de concurrentie aangaan met alle universiteiten in het buitenland. Studenten worden op deze manier het beste voorbereid op een internationale carrière. Bovendien willen universiteiten ook juist veel buitenlandse studenten aantrekken, want hoe meer buitenlandse studenten, hoe meer geld. Houden universiteiten zich echt zo erg bezig met het algemeen belang en het concept internationalisering, of laten zij zich puur leiden door de kasstroom?

Of de reden voor universiteiten, om steeds meer Engels te willen gebruiken, nu uit het algemeen belang of commerciële overwegingen is, de effecten hiervan blijven hetzelfde. Het is heel moeilijk om een taal goed te beheersen, zelfs de eigen moedertaal beheerst men pas echt goed na heel veel gelezen, geschreven en gesproken te hebben. Wanneer studenten zich in hun moedertaal moeten uitdrukken, zowel op papier als verbaal, blijft het vooralsnog moeilijk om dit foutloos te doen. Met de verengelsing van zoveel universitaire opleidingen in Nederland worden veel Nederlanders, zonder banden met de Engelse taal, gedwongen om op Engels over te gaan. Vaak wordt er nu een oppervlakkige cursus Engels aan de leraren en studenten aangeboden en daarmee denken de universiteiten dat het probleem opgelost is. Gezien het feit dat de beheersing van het Nederlands bij studenten al zeer te wensen overlaat, valt niet te verwachten dat een paar cursussen Engels opeens wonderen doen. Docenten die al jarenlang op hoog niveau hun vak geven moeten nu ineens overschakelen naar het Engels. De docent die normaal heel enthousiast en veel vertelt, staat – nu het college in het Engels gegeven moet worden – ineens met de mond vol tanden. Eerst werd verengelsing nog alleen gedaan als het bij de studie paste, bij deze studies waren de docenten en studenten al bovengemiddeld taalgevoelig. Nu dit bij steeds meer opleidingen gebeurt, waarbij men het Engels minder goed beheerst, daalt het niveau van de opleiding in zijn geheel. Een rapport van de KNAW zag dit al aankomen en had hier al voor gewaarschuwd: “…leidt het overschakelen op het Engels als instructietaal in het universitaire onderwijs tot een gemiddelde kwaliteitsdaling van 30 procent”. 
De verengelsing van universitaire opleidingen komt dus steeds vaker voor bij docenten en studenten die de taal onvoldoende beheersen, waardoor de kwaliteit van het onderwijs aanzienlijk omlaag gaat.   Dit alles als gevolg van overwegend financieel-economische redenen. De vraag is of dit wel mag volgens de wet. De vereniging Beter Onderwijs Nederland is ervan overtuigd dat dit niet mag en is op dit moment bezig om een rechtszaak tegen de Staat voor te bereiden. In artikel 7.2 van de Wet op het Hoger Onderwijs is bepaald dat het onderwijs en de examens in beginsel worden afgenomen in het Nederlands. Een andere taal is volgens deze wet alleen toegestaan bij wijze van uitzondering, zoals wanneer die andere taal het studieobject is, er sprake is van een gastcollege van een buitenlandse docent of ‘indien de specifieke aard, de inrichting of de kwaliteit van het onderwijs dan wel de herkomst van de studenten daartoe noodzaakt’. Op heel veel universiteiten wordt volgens hen deze wet nu niet nageleefd en is de overheid nalatig in het optreden daartegen. Wat het vonnis van de rechtbank zal zijn is dus nog even afwachten, tot die tijd zullen we moeten oefenen om onze tosti ham-kaas-kruidenboter in het Engels te bestellen bij Tostiworld. 


Discussie

Relevante artikelen