Opgeslagen!
opgeslagen artikelen
0

Legal tech en innovatie in de advocatuur: vervangt bitcoin straks het uurtarief?

Samenleving

Nikola Djankov - Sinds een paar jaar kan men bij The Old Fitzroy Hotel in Sydney betalen met bitcoins. Je scant met je smartphone de tablet in de bar en betaalt op die manier voor je biertjes. Net een normale overboeking, echter betaal je hier niet met euro’s of dollars, maar met een vorm van ‘crypto currency’, een digitale valuta die als alternatief geldt voor de reguliere geldsoorten. Op steeds meer plekken zien wij alternatieve manieren van betalen terug; de Amerikaanse vestigingen van Starbucks accepteren bitcoins, ons aller geliefde Thuisbezorgd.nl accepteert bitcoins en steeds meer en meer winkels en restaurants volgen dit voorbeeld. Wat is bitcoin eigenlijk en hoe kan technologische innovatie zoals bitcoin, blockchain en automatisering het advocatuurlandschap veranderen?

Bitcoin en blockchain

Veel negativiteit heerst rondom bitcoin. In veel gevallen zou het in witwaspraktijken worden gebruikt of worden gebruikt om illegale drugs, wapens of diensten in te kopen. Niet geheel ongegrond; onlangs kopte het Financieele Dagblad nog dat het Openbaar Ministerie de strijd opvoert tegen witwassen via bitcoin[1]. De digitale munt was ook lange tijd de meest gebruikte manier van betalen op de inmiddels opgeheven Silk Road, de onderwereldmarktplaats waar eerdergenoemde zaken vrij verhandeld werden. Van de nasleep van deze aanloopproblemen heeft bitcoin nog steeds last; men kent bitcoin enkel voor de negatieve dingen waarmee het geassocieerd is, terwijl de positieve mogelijkheden van bitcoin veelal onderbelicht zijn. Als je er nog dieper induikt, leer je dat het monetaire aspect van bitcoin slechts het topje van de ijsberg is. Als onderdeel van de blockchain, een tegen manipulatie en vervalsing beschermde database van onder andere bitcoins maar ook andere goederen en diensten met een waarde, is bitcoin en baanbrekend stukje technologie, waarvan geld slechts een van de vele toepassingen is.

Internationale handel

Valuta bestaat om handel te faciliteren. Door de eeuwen heen is handel enorm complex geworden – wereldwijd handelt iedereen met elkaar. Om al deze transacties vast te leggen maken we gebruik van tussenpersonen: boekhouders, banken, notarissen en overheden. Hier komt bitcoin om de hoek kijken. Zo is bitcoin volledig gedecentraliseerd en dus onafhankelijk van centrale banken of overheden. Geld bijdrukken en op die wijze inflatie veroorzaken geldt niet voor bitcoin; er is een plafond gesteld aan het aantal bitcoins dat verspreid gaat worden – namelijk 21 miljoen. Door de schaarste die zal ontstaan – op een gegeven moment zijn immers alle bitcoins uitgegeven – wordt de waarde gestuwd en wordt het risico op deflatie kleiner. Ook verlopen transacties, omdat je niet afhankelijk bent van banken, sneller. Ongeacht de afstand verloopt de transactie vrijwel direct en betaal je ook geen transactiekosten, in tegenstelling tot sommige banken. Verder wordt anonimiteit gewaarborgd en wordt de privacy van alle bitcoinhouders streng bewaakt. Alle transacties worden door de deelnemers in het bitcoinnetwerk gecontroleerd en als blijkt dat de authenticiteit niet gewaarborgd is of dat de verzender een niet toereikend saldo heeft, dan wordt de transactie als niet geldig gezien. Hiermee controleert iedereen in het netwerk elkaar en wordt dit alles publiek in een soort grootboek bijgehouden, de zogeheten blockchain.

Uurtje-factuurtje: 1 bitcoin per 6 minuten

Dit grootboek houdt dus niet bij welke waarde aan een bitcoin wordt toegekend en omdat het openbaar beschikbaar is, heeft iedereen altijd toegang tot een centrale bron van waarheid. Dit is waarom de blockchain altijd voor waar aangehouden kan worden. Elke bitcoin is weer onder te verdelen in 100 miljoen eenheden. Elke eenheid is individueel herkenbaar en te programmeren. Hierdoor kunnen bepaalde eigenschappen aan elke eenheid worden toebedeeld. Zo kan een gebruiker een eenheid programmeren om de waarde van iets te vertegenwoordigen; een vat olie, een eigendomscertificaat, maar ook bijvoorbeeld een uur aan geleverde juridische diensten. Om deze reden is bitcoin meer dan simpelweg geld en een manier van betalen; een bitcoin kan allerlei soorten van eigendom betreffen. Hiermee worden valuta slimmer gemaakt en kunnen geldstromen geautomatiseerd worden.

Stel je een systeem voor waarbij een bepaald bedrag in euro’s altijd bestemd is voor het betalen van de factuur van de advocaat. Dit wordt zo in de bitcoin geprogrammeerd dat het ook enkel voor de factuur van dat kantoor voor die advocaat geldt. Hierdoor hoeft dit achteraf niet meer gecontroleerd te worden en kom je nooit voor de situatie te staan dat een factuur niet betaald kan worden. Ergo, nakoming vooraf. Een bedrijf kan op eenzelfde manier zijn uitgaven automatiseren, door budgetten te programmeren voor salarissen, materialen en diensten, zodat het geld aan niets anders besteed kan worden.

The Internet of Things

In een ‘internet der dingen’, de situatie waarin de meeste met het internet verbonden apparaten niet door mensen worden bediend maar (semi-)autonoom zijn, is het belangrijk om te beseffen dat deze apparaten ook in het economische verkeer gaan deelnemen. Zeker nu er ook slimme robots op het juridische toneel zijn verschenen die veel sneller kunnen werken dan menig jurist – de denkcapaciteit zit nu nog op het niveau van een rechtenstudent, maar binnen een paar jaar zullen deze zelflerende robots een gemiddelde student-stagiair al kunnen vervangen – kan er gebruikt worden van blockchaintechnieken die een bepaalde hoeveelheid werk dekken. Zo kun je programmeren dat je de diensten van een bepaald kantoor, dat gebruik maakt van een dergelijke robot, wilt inkopen voor een bepaalde hoeveelheid bitcoins. Door de controles ingebouwd in de blockchain en de mogelijkheid van deze robot om met het internet te communiceren, krijg je een autonoom, zelfregulerend systeem waarbij de dienstverlener automatisch ook betaald wordt voor zijn diensten.

Legal Tech Startups

Vanuit een andere hoek wordt er ook flink aan de weg getimmerd om de advocatuur te moderniseren. ‘Legal tech’, technologie op het gebied van juridische dienstverlening is niet voor niets een ‘hot topic’. Niet alleen op het gebied van consumentenelektronica wordt er fors geïnvesteerd in research en development, ook in de advocatuur wordt er veel geïnnoveerd. Een beroepsgroep die bol staat van de tradities. De afgelopen jaren zijn er op allerlei vlakken bedrijfjes gestart die het leven van de advocatuur makkelijker zouden moeten maken. Bedrijven die diensten aanbieden die tijdschrijven makkelijker maken, bedrijven die diensten bieden om documenten veilig en snel te delen – waarmee hopelijk eindelijk de fax tot het verleden gaat behoren – en ook bedrijven die je helpen met het doorgronden van grote hoeveelheden informatie of zelfs het vinden en vergelijken van de juiste advocaat of het juiste kantoor, de lijst blijft almaar groeien. Veel juristen zijn bang dat door robotisering en het automatiseren van bepaalde taken banen zullen verdwijnen.

De rol van de advocaat van de toekomst

Rechtbanken stappen steeds vaker over van papieren dossiers naar digitale dossiers. Tevens wordt er ingezet op digitaal procederen, waarbij advocaten stukken via het internet kunnen indienen en wordt er gebruik gemaakt van robots die sneller tot de essentie van een lange lap tekst kunnen komen aan de hand van slimme algoritmes. Hierdoor is een reorganisatie in de rechtspraak bijna onvermijdelijk, met name in administratieve en ondersteunende functies. In een veranderde omgeving, ontstaat ook de vraag van een nieuw soort advocaat. Het schept bovendien ook enorme kansen; door de herhaaldelijke, monotone klusjes uit te besteden aan robots, kunnen advocaten zich steeds meer focussen op lastige vraagstukken, relaties met cliënten en meedenken met de cliënt – de taken die vaak juist als de leuke aspecten van het vak worden gezien.

Het hoofd boven water houden

Door al deze innovaties vraagt de advocatuur door marktwerking om een ander soort jurist dan we tot nu toe gewend waren. De Van Dale-betekenis van de uitdrukking ‘pompen of verzuipen’ is hier dan ook mooi op zijn plek: “Het gevaar is groot; men moet zijn uiterste krachten inspannen, alles op het spel zetten om de zaak te redden". Dit gaat niet alleen op voor de zaak van zijn cliënt, maar ook de noodzaak om zelf aan te passen aan een snel veranderende wereld. Darwins evolutietheorie heeft ons al vaker laten zien dat enkel de best aangepasten overleven, zeker in het competitieve klimaat waar de advocatuur zo bekend om staat.



[1] Het Financieele Dagblad, OM voert strijd op tegen witwassen via bitcoin, geraadpleegd op 24 februari 2017 op https://fd.nl/economie-politiek/1181589/om-voert-strijd-op-tegen-witwassen-via-bitcoin

Auteurs:
Bronnen:
Het
Financieele
Dagblad

OM
voert
strijd
op
tegen
witwassen
via
bitcoin

geraadpleegd
op
24
februari
2017
op
https://fd.nl/economie-politiek/1181589/om-voert-strijd-op-tegen-witwassen-via-bitcoin
Categorieën:
Terug naar boven