Opgeslagen!
opgeslagen artikelen
0

Machtsstrijd in de VS: wat is de waarde van de trias politica?

Eva Kooreman - De trias politica, misschien wel de belangrijkste grond van de democratische rechtsstaat. Als uitgangspunt had Montesquieu een strikte scheiding der machten, die elkaar controleerden. In Nederland is de scheiding van de machten niet zo strikt toegepast, maar in andere landen zoals Amerika wel. Aan commotie over de nieuwe Amerikaanse president is geen gebrek, zo ook na een incident waarin Trump de directe confrontatie aangaat met de rechterlijke macht op Twitter. President Trump lijkt weinig te hebben met de scheiding der machten.

Een Amerikaanse president heeft veel macht. In beginsel vertegenwoordigt de president de uitvoerende macht. Naast de taak om de grondwet te beschermen en de wetten die het Congres maakt uit te voeren, is Trump in zijn functie als hoofd van de regering bij machte de publieke opinie te beïnvloeden en zodoende de wetgeving in het Congres tot op zekere hoogte te sturen.Ook heeft hij de bevoegdheid om Federale rechters en leden van het Amerikaanse hooggerechtshof te nomineren voor een plekje in de rechtsprekende macht.

Verkiezingsbeloften

In de eerste weken na zijn aantreden, de zogenoemde ‘honeymoon period’, wil een nieuwe president zijn verkiezingsbeloften nakomen. Door middel van decreten kan hij daadkrachtig overkomen. Een decreet is geen wet, maar gaat over het praktisch uitvoeren van beleid. Wanneer de president een decreet heeft getekend worden plannen uitgevoerd zonder dat deze langs het Congres hoeven. Een decreet is niet zonder grenzen: het mag niet ingaan tegen de wet.

Decreten

Onlangs heeft Trump een aantal spraakmakende decreten uitgevaardigd. Hij heeft onder andere een dikke streep gezet door het vrijhandelsverdrag Trans-Pacific Partnership (TPP). Hiermee zorgt hij voor een nationalistisch economisch beleid, een denkbeeldige muur die handel met het buitenland tegenhoudt. Trump gaat door met bouwen: twee dagen later tekent hij een decreet om te starten met de bouw van een levensechte muur tussen de VS en Mexico. Mexico moet die betalen, maar hij is wel zo aardig om dit even voor te schieten, mits het congres dit goedkeurt.

De meest controversiële beslissing van Trump is toch wel het ondertekenen van het decreet voor het inreisverbod, een door hem zogenoemde anti-terrorismemaatregel. Niemand met een paspoort uit Irak, Iran, Jemen, Soedan, Libië, Somalië en Syrië mocht voorlopig Amerika meer in. Dit lijstje van landen is opvallend omdat er nog nooit iemand uit een van deze landen een aanslag op Amerikaans grondgebied heeft gepleegd. Trump lijkt tevreden.

Echter, niet zo blij was onder andere de staat Washington, die een zaak aanspande tegen het decreet van Trump. Meerdere staten en bedrijven sloten zich hierbij aan en federale rechter James L. Robart schorste op 4 februari 2017 het inreisverbod. Hij was het niet eens met de noodzaak van het decreet. De president reageerde fel: “The opinion of this so-called judge, which essentially takes law-enforcement away from our country, is ridiculous and will be overturned!”

Deze tweet valt niet in goede aarde. Een gerespecteerde rechter wordt aangevallen door de president. Zijn populistische toon zijn we onderhand wel gewend, maar gaat hij nu niet te ver? Op het moment dat de president, als uitvoerende macht, zo’n directe aanval inzet tegen een lid van de rechterlijke macht, kan dit gezien worden als een poging tot het afbreken van de muren die de machten van de trias politica scheiden. Het vonnis van de rechter wordt niet serieus genomen door de president, het wordt zelfs omschreven als ‘a terrible decision’. Het gaat hier om een machtsstrijd, gevoerd op twitter.

Hoeveel aandacht Trump hier ook mee trekt, het lukt hem niet om hiermee een bres te slaan in het democratisch rechtssysteem. Hij moet de strijd ook aan het juridische front leveren. Zijn eerste beroep is inmiddels ook verloren. Het gerechtshof bevestigde de uitspraak van de federale rechter. Trump rest nu de gang naar het hoogste rechtscollege: the supreme court. De tijd zal leren of Trump alsnog zijn gelijk krijgt, maar het is in ieder geval opvallend dat de door hem voorgedragen opperrechter, Neil Gorsuch, behoorlijk kritisch is over de wijze waarop Trump de rechterlijke macht bejegent. Hij noemt de tweets van Trump ‘ontmoedigend’ en ‘demoraliserend’.

Staat de trias politica werkelijk onder druk? Lukt het Trump om via Twitter een eeuwenoud principe van een democratische staatsinrichting onderuit te halen? Voorlopig lijkt het erop dat het voldoende sterk is om machtsmisbruik in te perken. Het systeem dat Trump aanvalt, is het systeem dat hij nodig heeft om eventueel zijn zin te krijgen. En dat is maar goed ook.

Auteurs:
Bronnen:
http://www.prisonlaw.nl/landen/noord-amerika/verenigde-staten?showall=&start=2


http://www.volkskrant.nl/opinie/rechter-als-politiek-instrument~a4268896/


http://www.volkskrant.nl/buitenland/eerste-nederlaag-trump-rechter-acht-weigeren-reizigers-met-visum-onrechtmatig~a4455031/


http://www.elsevier.nl/buitenland/achtergrond/2017/01/rechter-steekt-een-stokje-voor-delen-van-trumps-moslimban-443113/


http://nos.nl/op3/artikel/2155022-wat-betekenen-al-die-decreten-waar-trump-zijn-handtekening-onder-zet.html


https://www.nrc.nl/nieuws/2017/01/30/decreet-trump-in-strijd-met-internationaal-recht-6474723-a1543652


https://www.nrc.nl/nieuws/2017/01/30/vijf-vragen-over-trumps-immigratiemaatregel-6472164-a1543655


http://www.elsevier.nl/buitenland/achtergrond/2017/02/trump-krijgt-kritiek-van-eigen-kandidaat-opperrechter-449828/


http://www.elsevier.nl/buitenland/achtergrond/2017/02/trump-over-moslimban-geef-rechter-schuld-als-iets-gebeurt-447635/


https://fd.nl/economie-politiek/1186450/trumps-aanval-op-rechter-geen-incident


https://www.amerika.nl/amerika/reisgids/amerikaanse-politiek/scheiding-der-drie-machten/


https://fd.nl/economie-politiek/1184289/trump-haalt-streep-door-handelsverdrag-tpp


http://www.trouw.nl/tr/nl/39681/nbsp/article/detail/4453496/2017/01/25/Startsein-voor-muur-bij-Mexico.dhtml


http://nos.nl/op3/artikel/2155800-wat-jullie-willen-weten-over-het-inreisverbod-van-de-vs.html


https://www.businessinsider.nl/donald-trump-heeft-zakelijke-belangen-5-landen-het-midden-oosten-maar-dat-lijkt-niet-mee-te-spelen-bij-zijn-immigratieboycot/


http://www.ad.nl/buitenland/federale-rechter-zet-inreisverbod-vs-tijdelijk-stop~a8e5c378/
Categorieën:
Terug naar boven